USA (Arabsiyo) – Mac-hadka Hudson Institute, ayaa Baahiyey War-bixin dheer ku saabsan loolanka u dhexeeya Dawladaha Maraykanka, Shiinaha iyo Ruushka ee ka socda Gobolka Geeska Afrika.
War-bixintan ayaa lagu sheegay in Shiinaha iyo Ruushka oo isku dhinac ahi isku dayayaan inay Maraykanka kaga awood bataan Gobolka, maaddaama oo ay kordhiyeen xidhiidhkooda Eritrea, horena uu Shiinuhu gacanta ugu hayey Jabuuti.
War-bixintan ayaa Nasiib-darro ku tilmaantay in Maraykanka oo Gobolkaba xidhiidh kala lahaa Somaliland uu xidhiidhkaasi ka gaabinayo, isagoo ku andacoonaya Dib u dhaca doorashada iyo dhibaatada bariga ka taagan.
War-bixintaasi ayaa iyadoo dhamaystiran u qornayd sidan “Shiinaha iyo Ruushka ayaa dhawaanahan kordhiyay xidhiidhka ay la leeyihiin Eritrea, oo ah dal yar oo ku yaal bariga Afrika.
Dhanka kale, saamaynta Maraykanku ku leeyahay gobolka ayaa sannado badan jirta. Inkasta oo ay jiraan khataro muuqda, Maraykanku waxa
uu ku guul daraystay in uu helo jawaab-celin ah inay ka go’an tahay oo uu xataa qaaday tallaabooyin liddi ku ah oo muujinaya fikir la’aanta istaraatiijiyadeed.
Haddii isbeddelladani ay sii socdaan, gobol muhiim ah ayaa laga yaabaa inuu hoos yimaado saamaynta kama dambaysta ah ee tartamayaasha juqraafiyeedka koowaad ee Washington.
Madaxweynaha Eritrea Isaias Afewerki wuxuu dhawaan booqasho afar maalmood ah ku tagey Shiinaha, halkaas oo loo dhigay roog cas iyo 21 qori oo salaan ah. Soo dhawayntan diirran ayaa ka tarjumeysa xidhiidhkii dheeraa ee uu la lahaa Beijing, ka hor
intii aanay Eritrea xornimada ka qaadan Itoobiya.
Afewerki, ayaa la sheegay inuu la dhacsan yahay Xisbiga Shuuciga ah ee Shiinaha. Wuxuu booqday Beijing shan jeer tan iyo 1994-tii, wuxuuna la wadaagaa hadafka Shiinaha ee dib u hagidda nidaamka caalamiga ah ee ka fog Mareykanka iyo Galbeedka.
Siyaasadda Shiinaha ee dawladda Ereteriya waxay ka tarjumaysaa dareenka Afewerki. Xisbiga talada haya ee People’s Front for Democracy and Justice (PFDJ) ayaa sanado ka hor bilaabay in uu ka qeyb galo is dhaafsiga xisbiga CCP, waxaana madaxda Eritrea ay si joogto ah u booqdaan Beijing.
Saddex sarkaal oo sarsare – Wasiirka Arrimaha Dibadda Osman Saleh, Madaxa Arrimaha Dhaqaalaha ee PFDJ Hagos Gebrehiwet, iyo Lataliyaha Madaxweynaha Yemane Gebreab – ugu yaraan 15 booqashooyin ay ku tageen Shiinaha tan iyo 2010.
Xidhiidhka Shiinaha iyo Ereteriya ayaa xitaa ka badbaaday muujinta in Shiinuhu uu hubka ka iibiyay labada dhinac ee Ereteriya iyo Itoobiya dagaalkii xudduudda ee Itoobiya ee ilaa Sagaashamaadkii.
Tan iyo markii ay Eritrea xornimada qaadatay, afar ka mid ah shantii wasiir ee arrimaha dibadda Shiinaha (marka
laga reebo wasiirka cusub ee hadda loo magacaabay) ayaa dalka yimid intii ay xilka hayeen. Laga soo bilaabo 1997, 16 koox caafimaad oo Shiinees ah ayaa ka shaqeeyay Eritrea. Shiinuhu waa maalgeliyaha, qandaraaslaha iyo ganacsiga ugu weyn ee Eritrea, waxaana shirkadaha Shiinaha ay dhisteen qaar ka mid ah kaabayaasha ugu muhiimsan ee dalkaas, Shaqadan waxaa ka mid ah hagaajinta dekedda koowaad ee Massawa iyo waddo isku xidha Massawa iyo Casab iyo deked kale.
Xidhiidhka dhow ayaa si muuqata u kordhay sannadihii u dambeeyay.
11- kii sano ee la soo dhaafay, Shirkadaha Shiinuhu waxa ay
iibsadeen xakamaynta saamiyada dhammaan afarta mashruuc ee macdanta Ereteriya ee ay horumarisay shirkado Australian iyo Canadian ah.
Wax yar ka dib booqashadiisa Beijing, Afewerki waxa uu u duulay Moscow si uu wadahadal ula yeesho Madaxweyne Vladimir Putin.
Xidhiidhka Ruushka iyo Ereteriya aad ayuu uga yar yahay kan Shiinaha, qayb ahaan sababtoo ah burburkii Midowgii Soofiyeeti ee 1991 ayaa si ba’an u yareeyay faafinta Ruushka ee Afrika.
Laakin sida booqashadii Afewerki ee Shiinaha, safarkan uu ku tagayo Ruushka waa qayb ka mid ah olole ballaaran oo lagu xoojinayo xiriirka.
Afar bilood ka hor safarka Afewerki ee Moscow, Sergei Lavrov ayaa booqashadii ugu horreysay abid ku tagay Eritrea wasiirka arrimaha dibadda Ruushka. Lavrov iyo Putin labaduba waxay ku booriyeen Afewerki inuu ka soo qayb galo shirka Ruushka iyo Afrika ee ka dhacaya St. Petersburg, inkastoo aysan caddayn inuu sidaas samayn doono.
Eritariya waxay sidoo kale ahayd dalka kaliya ee Afrikaan ah ee ka codeeyay laba qaraar oo Qaramada Midoobay ah oo cambaareeyay duulaanka Ruushka ee Ukraine. Iyo Ereteriya, oo ay weheliso Shiinaha, Ruushka, iyo khariidadaha dawlado kale, waxay aasaaseen Kooxda
Asxaabta lidka ku ah Galbeedka ee Difaaca Axdiga Qaramada Midoobay 2021.
Ereteriya waxay le’eg tahay oo keliya baaxadda Virginia, oo ay ku nool yihiin ku dhawaad lix milyan oo qof. Laakiin Asmara waxa ay ka fikirtay culayskeeda marka loo eego muhiimadda juquraafi ahaaneed ee ay ku fadhido. Waxay leedahay ku dhawaad 1,400 mayl xeebta Badda Cas waxayna xuduud badeed la wadaagtaa Yemen iyo Sacuudi Carabiya. Waxay haysaa boos qayb ku taal Bab al Mandeb Strait, oo ah goob maraakiibta caalamiga ah, iyo jasiiradaheeda Badda Cas.
Xidhiidhka sii kordhay ee Eritrea ee laba ka mid ah Quwadaha la tartamaya Washington ayaa ku soo beegmay sannado hoos u dhac ku yimid saamaynta Maraykanku ku leeyahay Geeska Afrika.
Dalka Eritereeya deriska la ah ee Jabuuti, oo martigelinaya saldhig milatari oo Maraykanku leeyahay.
Laga bilaabo 2017, Jabuuti waxa ay sidoo kale martigelisay saldhigii milatari ee ugu horreeyay ee Shiinaha uu ku sameeyo dibadda, halkaas oo ay ku sugan yihiin Diyaaradaha dagaalka ee Shiinaha iyo Maraakiibta Nukliyeerka.
Shirkadaha Shiinuhu waxay dhiseen ama bilaabeen inay maamulaan laba
ka mid ah dekedaha Djibouti, waxaanay dhisteen in badan oo ka mid ah kaabayaasha dhaqaalaha ee dalkaas, taas oo ka qayb qaadanaysa culayska deynta Shiinaha ee Jabuuti.
Maraykanku waxa uu wajahayaa suurtogalnimada sii kordhaysa ee ah in kumannaan mayl oo Badda Cas, Gacanka Cadmeed, iyo xeebaha Badweynta Hindiya ay si tartiib tartiib ah gacanta ugu gala dalal kale.
Eritera iyo Djibouti – oo ka taliya marin biyoodka Bab al Mandeb ayaa si aan la soo koobi karin ugu dhici kara gacanta Shiinaha. Hase yeeshee jawaabta Washington waxay noqotay mid waxtar lahayn.
Dhanka kale, Maraykanku waxa uu oggolaaday mid ka mid ah xidhiidhkiisa ugu rajo-gelinta badan gobolka oo dhan, laakiin Washington waa ay ka gaabisay xidhiidhkii ay la lahayd Somaliland oo taageerta Maraykanka, iyada oo dhowaan dib u habayn lagu sameeyey dekedda Berbera iyo madaarka Berbera.
Si kastaba ha ahaatee, Maraykanku waxa uu luminayaa qayb muhiim ah oo adduunka ka mid ah, adkaynta xidhiidhka Somaliland waa hal dariiqo oo lagu wanaajin karo dhibaatada Gobolka ka taagan, mana aha in dib u dhaca doorashooyinka iyo dhibaatada bariga ka taagan ee lumiyaan danaha uu Maraykanku ka leeyahay Somaliland oo taageerta..”
Source: https://www.hudson.org/foreign-policy/eritreas-growing-ties-china-russia-highlight-americas-inadequate-approach-east-joshua-meservey
Arabsiyonews.com
Hargeysa Office
